विदर्भात उष्णतेचा कहर! अकोला, अमरावती आणि वर्धा जिल्ह्यांना ‘रेड अलर्ट’

महाराष्ट्रातील विदर्भ विभागात सध्या तीव्र उष्णतेची लाट सुरू असून नागरिकांसह शेतकरी वर्गाला मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) अकोला, अमरावती आणि वर्धा या जिल्ह्यांसाठी ‘रेड अलर्ट’ जारी केला असून पुढील काही दिवस तापमानात आणखी वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे.

यंदाच्या उन्हाळ्यात विदर्भात तापमानाने अनेक वर्षांचे विक्रम मोडले आहेत. उष्णतेची तीव्रता इतकी वाढली आहे की दिवसासोबत रात्रीही उकाडा जाणवत असून नागरिकांना आराम मिळत नाही. हवामान खात्याने नागरिकांनी आणि शेतकऱ्यांनी विशेष काळजी घेण्याचे आवाहन केले आहे.

कोणत्या जिल्ह्यांना रेड आणि ऑरेंज अलर्ट?

हवामान विभागाच्या माहितीनुसार:

रेड अलर्ट जिल्हे:

• अकोला
• अमरावती
• वर्धा
•  

ऑरेंज अलर्ट जिल्हे:

• नागपूर
• चंद्रपूर
• यवतमाळ

या भागांमध्ये अति-तीव्र उष्णतेची लाट कायम राहण्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.

तापमानाने गाठला उच्चांक

विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये तापमान ४५ अंशांच्या वर गेले आहे.

प्रमुख तापमान नोंदी:

• ब्रह्मपुरी – ४७.२°C
• वर्धा – ४७.१°C
• अमरावती – ४६.४°C
• अकोला – ४५.२°C

विशेष म्हणजे वर्धा जिल्ह्यातील तापमान गेल्या १२ वर्षांतील सर्वोच्च असल्याचे सांगितले जात आहे.

ब्रह्मपुरी येथे नोंदवलेले तापमान हे यंदाच्या हंगामातील राज्यातील सर्वाधिक तापमान मानले जात आहे.

उष्णतेची लाट म्हणजे काय?

भारतीय हवामान विभागाच्या निकषांनुसार:

• कमाल तापमान ४०°C च्या वर जाणे
• सामान्य तापमानापेक्षा ४.५°C अधिक वाढ होणे

अशी स्थिती निर्माण झाल्यास ‘उष्णतेची लाट’ घोषित केली जाते.

तसेच:

• तापमान ४५°C च्या वर गेल्यास
  अति-तीव्र उष्णतेची परिस्थिती मानली जाते.

सध्या विदर्भात याच प्रकारची स्थिती निर्माण झाली आहे.

हवामानातील बदलामागील कारणे

हवामान तज्ज्ञांच्या मते:

• आग्नेय अरबी समुद्रात
• मध्य बंगालच्या उपसागरात

चक्राकार वाऱ्यांची स्थिती निर्माण झाली आहे.

यामुळे:

• वातावरणातील उष्णता वाढली
• कोरडे वारे वाहू लागले
• आर्द्रता कमी झाली

परिणामी विदर्भ आणि मराठवाड्यात उष्णतेची तीव्र लाट कायम आहे.

उष्ण रात्रींचाही वाढता त्रास

फक्त दिवसच नव्हे तर रात्रीचे तापमानही वाढल्यामुळे नागरिकांना उष्ण रात्रींचा सामना करावा लागत आहे. अनेक भागांमध्ये रात्रीही तापमानात फारशी घट होत नसल्याने:

• झोपेचा त्रास
• थकवा
• निर्जलीकरण

यांसारख्या समस्या वाढताना दिसत आहेत.

शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा इशारा

वाढत्या तापमानाचा शेतीवरही परिणाम होत आहे. हवामान विभागाने शेतकऱ्यांना काही महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत.

शेतकऱ्यांनी घ्यावयाची काळजी:

• दुपारी १२ ते ४ दरम्यान शेतातील काम टाळावे
• पुरेसे पाणी प्यावे
• शरीर हायड्रेटेड ठेवावे
• सकाळी किंवा संध्याकाळी काम करावे
• उष्माघाताची लक्षणे ओळखून तातडीने उपचार घ्यावेत

तसेच:

• फळबागांना हलके सिंचन द्यावे
• पिकांमध्ये मल्चिंग करावे
• जनावरांसाठी सावली आणि पाणी उपलब्ध ठेवावे

असा सल्ला कृषी तज्ज्ञांनी दिला आहे.

आरोग्यावर होणारे परिणाम

उष्णतेच्या लाटेमुळे:

• उष्माघात
• चक्कर येणे
• डोकेदुखी
• अशक्तपणा
• त्वचेच्या समस्या

वाढू शकतात.

विशेषतः:

• लहान मुले
• वृद्ध नागरिक
• शेतमजूर
• बाहेर काम करणारे कामगार

यांनी अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे.

नागरिकांसाठी खबरदारी

आरोग्य तज्ज्ञांनी नागरिकांना:

• भरपूर पाणी पिण्याचा
• लिंबूपाणी, ताक, ORS वापरण्याचा
• हलके सुती कपडे घालण्याचा
• थेट उन्हात जाणे टाळण्याचा

सल्ला दिला आहे.

विदर्भात सध्या उष्णतेची गंभीर परिस्थिती निर्माण झाली असून तापमानाने अनेक वर्षांचे विक्रम मोडले आहेत. अकोला, अमरावती आणि वर्धा जिल्ह्यांमध्ये रेड अलर्ट जारी करण्यात आल्याने प्रशासन सतर्क झाले आहे. नागरिक आणि शेतकऱ्यांनी हवामान खात्याच्या सूचनांचे पालन करून आरोग्याची आणि शेतीची काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.