आंबा उत्पादक संकटात! उत्पादन कमी असूनही दर गडगडले
आंबा उत्पादक संकटात! उत्पादन कमी असूनही दर गडगडले; काय आहे बाजारातील सद्यस्थिती?
शेतकरी मित्रांनो, फळांचा राजा असलेल्या आंब्याचा हंगाम सध्या ऐन जोमात आहे. मात्र, यंदा आंबा बागायतदारांसाठी परिस्थिती काहीशी विचित्र आणि चिंताजनक निर्माण झाली आहे. एकीकडे निसर्गाच्या लहरीपणामुळे उत्पादनात मोठी घट झाली असताना, दुसरीकडे बाजारात दर कमालीचे कोसळले आहेत. उत्पादन कमी असूनही दर का पडले आहेत आणि याचा बागायतदारांवर काय परिणाम झाला आहे, याचे सविस्तर विश्लेषण खालीलप्रमाणे आहे.
उन्हाचा तडाखा आणि दरातील घसरण
वातावरणातील बदलामुळे यावर्षी आंब्याचे उत्पादन केवळ १५ ते २० टक्के राहिले आहे. मात्र, गेल्या काही दिवसांपासून वाढत असलेल्या कडाक्याच्या उन्हामुळे झाडांवरील आंबा वेगाने तयार होऊ लागला आहे. परिणामी, बागायतदारांना एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणावर आंबा बाजारात पाठवावा लागत आहे.
दरातील मोठी तफावत:
मार्च महिना: सुरुवातीला आंब्याची आवक कमी असताना प्रति पेटी ६,००० ते १२,००० रुपये इतका विक्रमी दर मिळत होता.
सद्यस्थिती: सध्या आवक वाढल्याने हा दर १,२०० ते २,५०० रुपये प्रति पेटीपर्यंत खाली आला आहे. अवघ्या काही दिवसांत दरात झालेली ही मोठी घसरण बागायतदारांचे कंबरडे मोडणारी ठरली आहे.
नवी मुंबई बाजार समितीत पेट्यांचा पाऊस
नवी मुंबईतील वाशी कृषी उत्पन्न बाजार समितीत आंब्याची आवक मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. गेल्या चार-पाच दिवसांत दररोज ७० ते ८० हजार पेट्या विक्रीसाठी येत आहेत. यात कोकणच्या हापूससोबतच इतर राज्यांतून येणाऱ्या आंब्याचाही मोठा वाटा आहे.
आवक आकडेवारी:
कोकण: रत्नागिरी, सिंधुदुर्ग आणि रायगड भागातून दररोज ५० ते ५५ हजार पेट्या दाखल होत आहेत.
इतर राज्ये: कर्नाटक, गुजरात, केरळ, तामिळनाडू आणि आंध्र प्रदेशातून सुमारे २७ ते ३० हजार पेट्यांची आवक होत आहे.
इतर राज्यातील आंबा प्रामुख्याने किलोवर विकला जात असल्याने, डझनावर विक्री होणाऱ्या कोकणच्या हापूसला मोठ्या स्पर्धेला सामोरे जावे लागत आहे.
स्थानिक बाजारपेठेतही 'मंदी'चे सावट
केवळ मुंबईतच नव्हे, तर रत्नागिरी आणि स्थानिक बाजारपेठेतही आंब्याचे दर कमी झाले आहेत. रत्नागिरीच्या मुख्य बाजारात हापूस आंबा ५०० ते १,२०० रुपये डझन या दराने मिळत आहे, तर पायरी आंबा ८०० ते १,००० रुपये डझनला विकला जात आहे. दर कमी झाल्यामुळे सामान्य ग्राहकांचा आंबा खरेदीकडे कल वाढला असला, तरी बागायतदारांचा उत्पादन खर्च निघणेही कठीण झाले आहे.
'कृषी क्रांती'चा विशेष टिपण
आंबा बागायतदारांसाठी हे वर्ष आव्हानात्मक ठरले आहे. अवकाळी पाऊस, कीड-रोगांचा प्रादुर्भाव आणि आता कडक उन्हामुळे एकाच वेळी बाजारात आलेला माल, यामुळे दरांचे गणित कोलमडले आहे. अशा वेळी शेतकऱ्यांनी शक्य असल्यास थेट विक्री (Direct Marketing) किंवा गृहनिर्माण सोसायट्यांमध्ये थेट पुरवठा करून मध्यस्थांचे कमिशन वाचवण्याचा प्रयत्न करावा.
उत्पादन घटूनही दर पडल्याने कोकणातील आंबा बागायतदार आर्थिक संकटात सापडला आहे. जरी ग्राहकांना स्वस्त आंबा मिळत असला, तरी अन्नदात्याच्या या कष्टाला योग्य मोबदला मिळणे गरजेचे आहे.
शेतीविषयक ताज्या घडामोडी, बाजारभाव आणि सरकारी योजनांच्या माहितीसाठी 'कृषी क्रांती' (krushikranti.com) या आपल्या हक्काच्या वेबसाईटला दररोज भेट द्या.